‘Twee alcoholvrije biertjes, twee bruiswater en een glas rode wijn’, hoor ik de serveerster herhalen. Van de vijf vrienden waarmee we in het restaurant zijn, bestellen er vier een drankje zonder alcohol. Vier uit vijf. Het meisje met het dienblad lijkt een grijns te onderdrukken. Dat is tachtig procent. Op een vrijdagavond. Achthonderd promille – klinkt nog heftiger. Deze cijfers zijn eigenlijk alleen acceptabel op een kinderfeestje of een Islamitische bruiloft.
Ik kijk de jongens – die ik toch goed ken – één-voor-één aan. Ergens klopt iets niet. Is dit stilte voor de storm? Is er morgen een enorme nieuwjaarsborrel met open bar en een drietraps afterparty waar ik – met goede reden – niet voor ben uitgenodigd? Of zou er een landelijke drooglegging zijn afgekondigd ter bestrijding van het verlies van de goede zeden? Dat zat er een beetje aan te komen gezien het politieke klimaat. Zich van geen kwaad bewust, schenken mijn tafelgenoten hun Warsteiner Alkoholfrei, 0,0% IPA of Chaudfontaine in. Zouden ze misschien zwanger zijn?
‘Ik drink deze maand niet’, beantwoordt een vriend mijn vragende blik. ‘Ik ook niet’, valt zijn buurman bij, ‘misschien zet ik het wel door tot maart.’ ‘Ik wil morgen gewoon fit zijn voor de wedstrijd’, klinkt het aan de andere kant van de tafel. Het sportieve argument kan nog enigszins op mijn goedkeuring rekenen, maar de rest nauwelijks. Uit schrik schiet ik in een reflex van wantrouwen en veroordelende humor.
Dry January – heet de boosdoener en het bestaat blijkbaar al jaren. Was mij helemaal ontgaan. Het klinkt als een modeverschijnsel uit de koker van een gelikt reclamebureau. Een marketingtruc – net als Vaderdag en Valentijnsdag – die zich na verloop van tijd nestelt in het collectieve bewustzijn om ons vervolgens financieel leeg te trekken. Nu kan ik alleen niet zo snel bedenken wie hier de vruchten van plukt. Coca-cola? De spuitwaterlobby? De Maag-Lever-Darm Stichting? Of zou er geen addertje onder het alcoholvrije gras zitten en is dit gewoon precies wat het lijkt: een sympathiek initiatief. Zoveel ondubbelzinnige goedaardigheid doet de cynischere aspecten van mijn persoonlijkheid duizelen.
Verfrissend is wel dat ik vanavond niet degene ben met een afwijkende drankbestelling. Sterker nog: de jongen die wars van groepsdruk gewoon een pinot noir bestelt, is nu de vreemde eend in de bijt. Hij walst zijn wijn grondig en nipt behoedzaam, alsof te zeggen: Ik drink er maar eentje hoor, puur voor de smaak. Ik gniffel bij deze onverwachte wending in groepsdynamiek. Zoals vaker blijken mensen onverbeterlijke kuddedieren en wat ‘normaal’ is, is natuurlijk alles behalve statisch. De serveerster neemt nog een alcoholarme bestelling op – de wijndrinker slaat een rondje over.
Begrijpen doe ik mijn gezelschap niet: kun je normaal drinken; doe je het niet. Waarom? Dat je zo veel controle over drank hebt, dat je het – uit vrije wil en ogenschijnlijk zonder moeite – een maand laat staan, gaat mijn verslaafde pet ver te boven. Tussen deze tijdelijke geheelonthouders voel ik me een beetje een wolf in schaapskleren. Maar wel een wolf die geen schaap fopt met zijn vermomming en uiteindelijk meer een gevaar vormt voor zichzelf dan voor de kudde. Mijn zelfgenoegzame gegniffel verstomt bij deze gedachte.
Het lijkt er niet op dat mijn vrienden aan het aftellen zijn tot de dag dat ze weer mogen drinken. De wijndrinker stapt na twee glazen over op thee en niemand die het opvalt – niemand behalve mij. Ze doen gewoon waar ze zich goed bij voelen en zijn helemaal niet bezig met niet-drinken. Daar zit waarschijnlijk het grote verschil tussen de gematigde drinker en de alcoholist: ik kan ruim een jaar geen alcohol hebben aangeraakt – aan deze tafel is er vanavond maar één persoon obsessief met drank bezig.
En laat dat precies de reden zijn dat mijn Dry January voorlopig geen einddatum kent.