Met de start van het festivalseizoen kijken veel mensen uit naar dagen vol muziek, vrijheid en samenzijn. Voor veel bezoekers blijft het daarbij. Toch kan deze periode ook een moment zijn waarop alcohol, drugs of bepaald gedrag steeds meer ruimte gaan innemen. Juist tijdens festivalmaanden vervagen grenzen soms sneller dan je denkt.
Dat is niet alleen een gevoel. Volgens het Trimbos-instituut blijkt uit Het Grote Uitgaansonderzoek 2023 dat het gebruik van onder meer ecstasy, cocaïne en 3-MMC onder uitgaanders is toegenomen ten opzichte van 2020. Trimbos noemt uitgaanders daarbij expliciet een risicogroep als het gaat om experimenteren met alcohol en drugs.
Waarom het festivalseizoen een risicomoment kan zijn
Festivals gaan vaak samen met lange dagen, weinig slaap, warmte, drukte en sociale prikkels. In die context kan gebruik sneller normaliseren. Wat begint als “alleen op een festival” kan ongemerkt verschuiven naar vaker gebruiken, meer nodig hebben of merken dat stoppen of minderen lastiger wordt.
Dat risico wordt groter doordat combinatiegebruik veel voorkomt. Drugsinfo waarschuwt dat het combineren van alcohol met drugs de kans op uitdroging en een overdosis vergroot. Ook is de kater vaak heftiger.
Bij XTC speelt daarnaast dat het middel de lichaamstemperatuur verhoogt. In combinatie met hitte, lang dansen en te weinig drinken kan dat leiden tot uitdroging en oververhitting, wat levensgevaarlijk kan zijn.
Ook andere combinaties brengen extra risico’s met zich mee. Zo vergroot alcohol in combinatie met speed de kans op uitdroging, hoofdpijn, misselijkheid en overbelasting van het hart. Bovendien vermindert speed het gevoel van dronkenschap, waardoor mensen soms meer drinken dan ze beseffen.
Wanneer wordt festivalgebruik problematisch?
Niet iedereen die tijdens een festival drinkt of gebruikt, heeft een verslaving. De vraag is vooral: wat gebeurt er daarna? Problematisch gebruik herken je meestal niet alleen aan één avond, maar aan patronen eromheen.
Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin:
- je vaker gebruikt dan je eigenlijk wilde
- je jezelf steeds opnieuw belooft te minderen, maar dat niet lukt
- je gebruik verborgen houdt voor anderen
- je stemming, energie, slaap of concentratie achteruitgaan
- je ook buiten festivals steeds vaker verlangt naar alcohol of drugs
- werk, studie, relaties of financiën eronder beginnen te lijden
Dat laatste is belangrijk. Volgens Drugsinfo en Trimbos kunnen middelengebruik en combinatiegebruik leiden tot lichamelijke uitputting, slaapproblemen, hartklachten, concentratieproblemen en mentale klachten. Trimbos meldt daarnaast dat veel gebruikers van cocaïne en ketamine ongewenste effecten rapporteren, zoals een snelle hartslag, vermoeidheid en slaapproblemen.
“Ik gebruik alleen op festivals” is niet altijd geruststellend
Veel mensen stellen zichzelf gerust met de gedachte dat het “alleen in het weekend” of “alleen op festivals” gebeurt. Maar ook beperkt gebruik kan problematisch worden als het steeds meer invloed krijgt op hoe je je voelt, hoe je functioneert en hoe moeilijk het wordt om nee te zeggen.
Vooral stimulerende middelen blijven in het uitgaansleven aanwezig. Trimbos meldt dat XTC na cannabis nog altijd een van de meest gebruikte drugs in Nederland is, en dat ook het gebruik van 3-MMC en cocaïne onder uitgaanders is toegenomen.
Dat betekent niet dat iedere festivalganger vastloopt. Wel betekent het dat alert blijven belangrijk is, juist als je merkt dat gebruik steeds “normaler” gaat voelen.
Signalen dat het tijd is om aan de bel te trekken
Het kan verstandig zijn om hulp te zoeken als je merkt dat:
- doorgaan makkelijker voelt dan stoppen
- je de impact op je lichaam of mentale gezondheid merkt
- je na een festival langer nodig hebt om te herstellen
- je gebruik niet meer echt een keuze voelt
- je ook buiten het uitgaan onrust, cravings of somberheid ervaart
- anderen zich zorgen beginnen te maken
Juist vroeg aan de bel trekken kan veel verschil maken. Je hoeft niet eerst alles kwijt te raken voordat je ondersteuning mag zoeken.
Festivalseizoen en mentale gezondheid
Het festivalseizoen draait vaak om plezier, maar kan ook iets blootleggen. Soms wordt gebruik een manier om spanning, onzekerheid, somberheid of innerlijke onrust minder te voelen. In dat geval gaat het niet alleen over alcohol of drugs, maar ook over wat daaronder ligt.
Dat is belangrijk om serieus te nemen. Want als middelengebruik een vaste manier wordt om met emoties, stress of leegte om te gaan, groeit de kans dat het gedrag zich verder vastzet. Trimbos benadrukt dat het uitgaansleven een omgeving is waarin experimenteren en risicovol gebruik relatief vaker voorkomen dan onder leeftijdsgenoten in de algemene bevolking.
Hulp bij verslaving na het festivalseizoen
Soms merk je pas ná een festivalperiode hoeveel invloed alcohol, drugs of bepaald gedrag eigenlijk hebben gekregen. Dat moment van inzicht is belangrijk. Niet om jezelf te veroordelen, maar om serieus te nemen wat je voelt en ziet gebeuren.
Blijf je twijfelen, loop je vast of merk je dat stoppen of minderen niet lukt? Dan is het verstandig om hulp te zoeken. Hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans dat je patronen kunt doorbreken voordat ze verder escaleren.
Neem contact op met GGZ Interventie voor een intakegesprek of om je situatie te bespreken.
Bronvermelding
- Trimbos-instituut, Gebruik van stimulerende middelen in uitgaansleven verder toegenomen, 15 februari 2024.
- Trimbos-instituut, Het Grote Uitgaansonderzoek 2023.
- Drugsinfo, Alcohol: combinatiegebruik met alcohol.
- Drugsinfo, Risico’s van XTC (MDMA).
- Trimbos-instituut, XTC (ecstasy/MDMA).
- Drugsinfo, Speed: combinatiegebruik met speed.
- Drugsinfo, Cocaïne: combinatiegebruik met cocaïne.
- Drugsinfo, Speed & XTC.
- Trimbos-instituut, 3-MMC